Marnowanie żywności to coraz częściej poruszana kwestia, zwłaszcza w krajach wysoko rozwiniętych. Skalę zjawiska potęgują: rosnąca zamożność społeczeństwa, wysoki poziom konsumpcji i powszechny dostęp do artykułów spożywczych. Z nadmiarem produktów w naszych kuchniach mamy do czynienia przede wszystkim po świętach – w związku z którymi przygotowujemy się do obfitych posiłków spożywanych w rodzinnym gronie. Istnieją jednak sposoby na zachowanie zasad polskiej gościnności bez marnowania pokarmu. Z badania przeprowadzonego w 2010 roku przez Instytut Millward Brown SMG KRC na zlecenie Federacji Polskich Banków Żywności wynika, że jedną z kluczowych przyczyn wyrzucania żywności jest niska świadomość skali jej marnowania oraz brak programów edukacyjnych. Wyniki tej samej analizy wykazują, że aż 74% polskiego społeczeństwa ma świadomość, że w Polsce marnuje się dużo żywności, a co trzeci Polak przyznaje, że zdarza mu się wyrzucać jedzenie.[1] Liczne badania oraz codzienna praktyka pokazują, że brakuje nam czasu oraz chęci, by należycie szanować żywność. Wyrzucając ją powinniśmy jednak pamiętać, że marnujemy nie tylko sam produkt, ale również wszelkie nakłady związane z jego produkcją i sprzedażą. Przyczyniamy się również do zanieczyszczania środowiska naturalnego – zwiększając odpady, a tym samym potęgując ich negatywne konsekwencje dla człowieka. Problem jest olbrzymi tymczasem prostych pomysłów na wykorzystanie produktów czy gotowych potraw, które zalegają w naszych lodówkach jest bardzo wiele. Jeżeli po świętach zostanie nam bigos – można ugotować makaron łazanki, z kapusty z grzybami przygotować krokiety, z ciasta zrobić pyszne bajaderki, a wędlina jest doskonałym dodatkiem do pizzy, zapiekanki makaronowej lub ziemniaczanej, a także żurku. Racjonalne podejście do produktów żywieniowych powinniśmy zacząć już na etapie planowania potraw, a w dalszej kolejności – przygotowywania listy składników do ich przyrządzenia. Przystępując do zakupów poprzedzających gotowanie każdy konsument powinien pamiętać swego rodzaju dekalog żywieniowy [2]: 1. Zrób listę potraw, które chcesz przygotować2. Zaplanuj swoje zakupy w oparciu o listę posiłków3. Zjedz coś zanim udasz się na zakupy – unikniesz efektu jedzenia oczami4. Kupuj tylko tyle ile faktycznie jesteś w stanie zjeść5. Zawsze sprawdzaj jakość kupowanych produktów i bierz pod uwagę ich termin ważności6. Przechowuj żywność w odpowiednich warunkach określonych na opakowaniu (czas, temperatura, dostęp światła), by była jak najdłużej świeża7. Przyrządzaj posiłki racjonalnie – wykorzystuj te same składniki do różnych dań8. Zamiast wyrzucać produkty przydatne do spożycia – pomyśl do jakich potraw możesz je dodać9. Wykorzystuj zamrażalnik!10. A na koniec delektuj się smacznym posiłkiem! O tym jak wiele można wyczarować ze składników, które mamy w naszych kuchniach decyduje tylko i wyłącznie nasza inwencja, a satysfakcja z pomysłowego wykorzystania naszych domowych zasobów przy oszczędności środków materialnych jest nieoceniona. Oto przykłady przepisów z zastosowaniem składników z poświątecznych stołów: Zapiekanka farmera (jajeczna) (4 porcje) 1 łyżeczka Przyprawy do zup, sosów, sałatek WINIARYZiarenka Smaku WINIARY1 cebula2 łyżki masła1 papryka czerwona250 g wędlin (boczek, kiełbasa, szynka)6 jajek3 bułki kajzerkimasło do posmarowania naczyniapieprz Cebulę obrać, pokroić, zeszklić na maśle. Paprykę i wędliny pokroić w paseczki. Jajka wybić do miski, bułki pokroić w kostkę. Połączyć wszystkie składniki, doprawić Przyprawą do zup, Ziarenkami Smaku i pieprzem. Przełożyć do wysmarowanego naczynia do zapiekania. Zapiekać 30 minut w temp. 160°C. Czas przygotowania: 10 minutCzas oczekiwania: 30 minutWartość energetyczna: Całość 1397 kcal 1 porcja ok. 349 kcal Barszcz z pieczonym mięsem i kapustą (2 porcje) 1 Barszcz czerwony na wędzonce Doskonała Kuchnia WINIARY100 g pieczonego mięsa150 g kapusty białej Zupę przygotować wg przepisu na opakowaniu. Mięso pokroić w kostkę 1 x 1 cm. Kapustę pokroić w kostkę, ugotować, odsączyć. Mięso i kapustę połączyć z zupą. Zagotować. Czas przygotowania: 10-15 minutWartość energetyczna: Całość 332 kcal 1 porcja ok. 166 kcal Wykwintna sałatka z kurczakiem (4 porcje) 150 ml Majonezu Dekoracyjnego WINIARY1 mały jogurt naturalny250 g pieczonego kurczaka (2 udka pieczone)1 puszka ananasów3 łodygi selera naciowego100 g ciemnych winogron1/2 puszki kukurydzy2 łyżki posiekanego szczypiorkusól, pieprz Sos: Majonez połączyć z jogurtem, doprawić solą i pieprzem. Mięso i ananasy pokroić w kostkę. Seler oczyścić (obrać obieraczką od warzyw) i pokroić w cienkie plasterki. Winogrona przekroić na połowę i usunąć pestki. Wszystkie składniki sałatki wymieszać, doprawić solą i pieprzem. Połączyć z sosem majonezowym. Czas przygotowania: 20 minutWartość energetyczna: Całość 2285 kcal 1 porcja ok. 571 kcal Kotleciki z mięsa gotowanego z serem (4 porcje) 1 Sos pieczeniowy jasny WINIARYZiarenka Smaku WINIARY300 g ugotowanego mięsa100 g startego żółtego sera2 jajka2 łyżki posiekanej natki pietruszki2 łyżki bułki tartej3 łyżki olejupieprz Sos przygotować wg przepisu na opakowaniu. Mięso pokroić w drobną kostkę. Dodać ser, jajka i natkę pietruszki. Doprawić Ziarenkami Smaku i pieprzem. Uformować 8 kotlecików, obtoczyć w bulce tartej i usmażyć na rumiano na rozgrzanym oleju. Podawać z ziemniakami puree i Sosem pieczeniowym. Czas przygotowania: 20 minutWartość energetyczna: Całość 1708 kcal 1 porcja ok. 427 kcal Zdaniem członków Rady Zarządzającej Programu Środowiskowego ONZ wyeliminowanie nieefektywności w procesie produkcji żywności i konsumpcji na świecie mogłoby zapewnić wystarczającą ilość jedzenia do nakarmienia populacji całego świata. Ponadto, ograniczenie zjawiska marnowania pokarmu powinno zagwarantować żywność dla spodziewanego przyrostu społecznego przez następne 40 lat. Od naszej postawy zależy zatem zdrowie i kondycja kolejnych pokoleń na całym świecie. Warto o tym pamiętać przy okazji każdego wyrzucanego produktu. * * * WINIARY to marka, która od 70-ciu lat jest gwarancją sukcesu w kuchni. Jej produkty inspirują nowoczesne panie domu do przygotowywania najsmaczniejszych potraw dla całej rodziny. Zupy, buliony, sosy, pomysły na…, dania instant, majonezy, przyprawy, galaretki, kisiele, czy budynie – w sumie ponad 200 różnych wyrobów kulinarnych WINIARY, które w szybki i prosty sposób pozwalają przyrządzić domowy posiłek. [1] Badanie opinii publicznej przeprowadzone na zlecenie Federacji Polskich Banków Żywności przez Instytut Millward Brown SMG KRC, styczeń 2010. [2]Opracowany w oparciu o wyniki badań opinii publicznej przeprowadzonych na zlecenie Federacji Polskich Banków Żywności przez Instytut Millward Brown SMG KRC, styczeń 2010.
Federacji Polskich Bank
Z badań TNS OBOP wynika, że świadomość żywieniowa gimnazjalistów w Polsce jest stosunkowo wysoka, jednak w niewielkim stopniu przekłada się to na ich postawy. Problem otyłości młodych ludzi w Polsce się pogłębia, a niepokojące zjawisko uzupełniają: marnotrawienie jedzenia oraz przedkładanie potraw wysoko przetworzonych nad pożywienie bogate w witaminy i przygotowane samodzielnie. W odpowiedzi na alarmujące wyniki badań uruchomiona został program edukacyjny Jedz smacznie i zdrowo www.jedzsmacznieizdrowo.pl skierowana do gimnazjalistów i nauczycieli w całej Polsce. Z analizy przeprowadzonej przez TNS OBOP wynika, że gimnazjalistom brakuje odpowiednich nawyków żywieniowych wypracowywanych od wczesnego dzieciństwa – chętnie zjedzą domowy posiłek ugotowany przez rodzica, ze znacznie mniejszym entuzjazmem jednak przygotują coś sami. Jedząc poza domem wielokrotnie sięgają po pozbawione wartości odżywczych wysokokaloryczne przekąski. Nie bez znaczenia jest tu rola szkolnych sklepików oferujących słodkie napoje, słodycze, chipsy czy drożdżówki. Problem pogłębia wszechobecna reklama słodyczy i żywności typu fast food, a także rosnący udział w życiu nastolatków Internetu i telewizji kosztem sportu. Kluczowym źródłem informacji o właściwym odżywaniu jest dla gimnazjalisty szkoła. Jednak – zdaniem większości zapytanych nastolatków – zbyt mało uwagi poświęca się w niej zagadnieniu żywienia, a lekcje prowadzone na ten temat – ze względu na schematyczną formułę – w niewielkim stopniu są w stanie zainteresować uczniów. „Odsetek dzieci i młodzieży mających problem z nadwagą rośnie, a jedynym skutecznym rozwiązaniem jest kształtowanie już od najmłodszych lat właściwych nawyków i zachowań żywieniowych. Intensywne edukowanie na temat wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie, promowanie zasad aktywnego stylu życia i zbilansowanej diety to warunek konieczny, abyśmy nie powtórzyli błędów naszych zachodnich sąsiadów” – powiedziała Agnieszka Piskała, Specjalista ds. żywienia. Badanie przeprowadzone wśród gimnazjalistów wskazuje na silną potrzebę wsparcia młodych ludzi w ich codziennym żywieniu. Mimo posiadanej wiedzy teoretycznej, uczniowie mają problemy ze skutecznym wdrażaniem zasad zdrowego odżywiania w życie. Nie potrafią samodzielnie przygotować wysokowartościowych potraw i racjonalnie komponować swojej diety. Świadomość, że zdrowe są warzywa, owoce czy nabiał okazuje się też niewystarczająca przy próbach odchudzania – zamiast zbilansowanych posiłków młodzież stosuje zazwyczaj drakońskie diety. „Budowanie świadomości żywieniowej powinniśmy zacząć od podstaw, od osób najmłodszych, na zasadzie dobrowolnej promocji zdrowych nawyków w domu i w szkole. Młodych ludzi trzeba zaciekawić. Wspólne przyrządzanie posiłków w domu, nietypowa, warsztatowa formuła zajęć szkolnych, ciekawa forma przekazu, grafika to narzędzia, których nie powinniśmy się bać w poszukiwaniu skutecznego kanału dotarcia do młodego człowieka. Uruchamiając program Jedz smacznie i zdrowo postanowiliśmy pomóc nauczycielom – dostarczając materiały dydaktyczne – oraz uczniom – dając możliwość poszerzenia wiedzy i wymiany opinii. Chcemy uczyć o tym jak przekuć wiedzę w nawyk, a tym samym na co dzień dbać o swoje zdrowie i sylwetkę – tym bardziej, że jest to inwestycja na lata, od której powodzenia zależy zdrowie i kondycja tego i kolejnych pokoleń” – powiedziała Agnieszka Piskała, Specjalista ds. żywienia. „W Polsce marnuje się dużo żywności” - stwierdziło 74% społeczeństwa podczas przeprowadzonych badań opinii publicznej przez instytut Millward Brown SMG KRC na zlecenie Federacji Polskich Banków Żywności. Aż 75% badanych przyznało, że potrzebne są programy edukacyjne informujące o tym, jak nie marnować żywności. „Uwrażliwianie młodzieży na tak ważne problemy społeczne, jak marnowanie żywności i niedożywienie to tematy, które powinny być poruszane w polskich szkołach. Warto z ważnymi społecznie treściami docierać do ludzi na tyle młodych, by można było jeszcze zmieniać ich nawyki, ale już wystarczająco dojrzałych, by mogli podejmować świadome decyzje dotyczące swojego odżywiania, czy robienia zakupów” - powiedział Marek Borowski, prezes Federacji Polskich Banków Żywności. Program Jedz smacznie i zdrowo został uruchomiony we wrześniu 2010 pod patronatem Minister Edukacji Narodowej i Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych. Partnerem społecznym jest Federacji Polskich Banków Żywności. Gimnazjaliści z całej Polski mogą w nim za pośrednictwem serwisu internetowego www.jedzsmacznieizdrowo.pl zdobyć szereg informacji dotyczących zdrowego trybu życia i wpływu składników pokarmowych na ich wygląd, samopoczucie oraz rezultaty osiągane w nauce czy sporcie. Dla nauczycieli, we współpracy z metodykami, przygotowano scenariusze lekcji zgodne z gimnazjalnym programem nauczania. Stanowią one doskonałe uzupełnienie wiadomości z innych przedmiotów, np. biologii czy chemii. Wszyscy zaangażowani w program mają szansę zdobycia nagród w towarzyszących programowi konkursach.
